Italia
Woensdag 19 september 2018, aanvang 20.15 uur

Frans Krom - Het maskertheater en de Commedia dell’arte

In het begin van de 15de eeuw ontstaat in het arme en verdeelde Italië een vorm van theater die in korte tijd ongekend populair werd en ruim twee eeuwen het Europees theater heeft gedomineerd: de commedia dell'arte. Deze toneelvorm was een theatrale reactie op de samenleving van toen; met gebruik van speltechnieken uit de commedia dell'arte vochten acteurs zich los van het elitaire paleistheater en richtten zich op straat tot het volk. Toespelingen op actuele gebeurtenissen en personen vormden de basis. Met spelthema's als geld, eten en huwelijkse problemen stond de commedia dicht bij het volk, de gewone mensen. De speelstijl van de Commedia was grotesk en fysiek en heel ongebruikelijk met maskers. Door het gebruik van maskers ontstond er een geheel eigenzinnige manier van theater die niet te vergelijken is met andere vormen van het theater. Ook buiten Italië en met name in Frankrijk heeft de Commedia een onuitwisbare invloed gehad op het theater. Maar ook andere disciplines als muziek (de Pulcinella van Stravinsky) en beeldende kunst (Eric Claus) zijn door de commedia-stijl beïnvloed.
Waarom ontstond de commedia in die tijd en in Italië? Waarom was het zo ongekend populair? Waarom het gebruik van maskers en wat vinden we in het huidige Italië nog terug van deze stroming, zijn vragen die in deze theatraal ondersteunde lezing aan bod komen.

Frans Krom is een masker- en theatermaker uit Amersfoort, die zich verdiept heeft in het maskertheater van de Commedia dell'arte door studies te volgen. Bij Antonio Fava uit Reggio Emilia leerde hij de theorie en het spel van de Commedia dell'arte. Het maken van traditionele leren maskers van de Commedia heeft hij geleerd bij Donato Sartori uit Padua. De lezing heeft dan ook een theatraal karakter, hij zal zijn verhaal illustreren met live uitgevoerde demonstraties. In zijn atelier in Amersfoort creëert Frans unieke en expressieve maskers, die niet alleen exposeerbaar zijn, maar ook werkelijk draagbaar. Het maakt deze vorm van beeldende kunst origineel en dynamisch. Naast het ontwerpen en maken van maskers geeft hij lezingen door het hele land en speelt hij in voorstellingen.

Zaterdag13 oktober 2018, aanvang 11.30 uur.

Inleiding op de Da Vinci-tentoonstelling in het Teylers Museum

In het Teylers Museum is van 5 oktober 2018 t/m 6 januari 2019 een grote tentoonstelling te zien van echte tekeningen van Leonardo da Vinci. Het museum verzorgt een inleiding van dertig minuten op deze tentoonstelling. Wie na afloop van de inleiding de tentoonstelling bezoekt weet niet alleen meer, maar ziet ook meer. Dante Haarlem heeft een inleiding geboekt op zaterdag 13 oktober om 11.30 uur. Het maximum aantal toehoorders bij de inleiding is dertig. Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar. De kosten voor het bijwonen van de inleiding bedragen € 5 per persoon, inclusief een consumptie in het museumcafé. Ook niet-Danteleden zijn welkom. Daarnaast is de gebruikelijke entree voor het museum verschuldigd.

Let op: tijdens de tentoonstelling geldt een toeslag van € 8.

Adres Teylers Museum: Spaarne 16, Haarlem.
Website Teylers

Woensdag 17 oktober 2018, aanvang 20.15 uur.

Maaike Dicke - Het Quartiere Tiburtino, een literaire woonwijk in Rome

Bekijk hier de powerpointpresentatie

Bij kilometerpaal 7, vanuit het centrum van Rome gezien aan de rechterzijde van de Via Tiburtina, staan de eerste huizenblokken van een wijk die in een omgeving van eindeloze grijze crowd-containers direct opvalt vanwege zijn bescheiden uitstraling: het Quartiere Tiburtino, gebouwd tussen 1949 en 1954 onder leiding van de architecten Ludovico Quaroni en Mario Ridolfi. Deze vriendelijk ogende volksbuurt, waar ook Pasolini over geschreven heeft in zijn Ragazzi di vita (1955), werd speciaal gebouwd voor Italianen die van het platteland kwamen en niet al te veel huur konden betalen. De architecten hadden de opdracht om voor de toekomstige bewoners een zo vertrouwd mogelijke omgeving te scheppen en ontwierpen daarom een soort tuindorp met afwisselende bouw en veel groen. Zij verklaarden naderhand dat zij bij het tekenen van het organische stratenplan vaak hadden gedacht aan de Florentijnse straatbeelden uit de roman Cronache di poveri amanti (1947) van Vasco Pratolini en gevoed werden door ‘vage gevoelens van heimwee’ naar de poëtische wandelingen in Elio Vittorini’s Conversazione in Sicilia (1941). Met hun ontwerp van het Quartiere Tiburtino lijken Ridolfi en Quaroni voor een unicum te hebben gezorgd: literaire beelden als inspiratiebron voor architectuur en stedenbouw. De spreekster heeft enkele jaren geleden een bezoek gebracht aan deze wijk en gesproken met een aantal bewoners van het allereerste uur. Natuurlijk zal zij deze gesprekken betrekken bij haar verhaal over het Quartiere Tiburtino. Verder zal zij nader ingaan op de culturele context van het naoorlogse Italië en aan de hand van enkele literaire passages (Pratolini, Vittorini, Carlo Levi) en filmfragmenten (De Sica, Pasolini, Rosi) illustreren hoe het neorealisme destijds een wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan de concrete wederopbouw van een land dat ons op vele manieren immer zal boeien.

Maaike Dicke (Dordrecht, 1961) is docente Italiaanse taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen en bij het Groninger Forum. In haar woonplaats Winsum heeft zij een vertaalbureau (Studio Giacomina) en geeft zij privélessen ‘Italiaans op maat’ (o.a. in het KinderBoekenHuis).

Woensdag 21 november 2018, aanvang 20.00 uur.

Lezing georganiseerd door het Nederlands Klassiek Verbond, afdeling Haarlem
en vindt plaats in de aula van het Kennemer Lyceum, Adriaan Stoopplein 7, Overveen

Griekse mythen in de beeldende kunst

oordeel van Paris
Sandro Botticelli, (1445–1510) - Oordeel van Paris

De kunsthistorica’s Thera Folmer-Von Oven en Emmelie de Mol van Otterloo zullen aan de hand van vele voorbeelden uit met name de prent- en schilderkunst enkele bekende en minder bekende Griekse mythen nader belichten. Grootmeesters van de schilderkunst in de Italiaanse renaissance vonden in de Griekse mythen een rijke bron van inspiratie. Een tour d’ horizon in de receptie van de klassieke mythologie.

Deze lezing, een gezamenlijke activiteit van het Nederlands Klassiek Verbond en Dante Alighieri Haarlem, vindt plaats in het Kennemer Lyceum (Adriaan Stoopplein 7 Overveen) en begint om 20.00u.

Woensdag 19 december 2018, aanvang 20.15 uur

Eric Voerman - Italië meer dan alleen cultuur

    In deze lezing komt een heel scala van onderwerpen aan bod:

  • Tijdens het (avond)eten praten Italianen voornamelijk over eten.
  • De acteur Toto en zijn invloed op het dagelijkse leven.
  • Wat doen de meeste Italianen zondagochtend en wat doen ze zondagmiddag?
  • Welke kranten heb je eigenlijk in Italië en waar schrijven ze over?
  • Hoe komt het dat de beste politie ter wereld (ja, dat zijn ze) zo weinig effectief is in het bestrijden van de georganiseerde misdaad.
  • Wat is Ustica eigenlijk en wat is er waarschijnlijk gebeurd?
  • Hoe is dat in het dagelijkse leven: Mafia, Camorra, Ndrangheta
  • Wat we niet weten: Italië is een economisch wonder, onverklaarbaar voor economen.
  • Marco Borsato en Italiaanse muziekiconen.
  • Hoe werken vriendschappen in Italië?

Eric Voerman studeerde bedrijfseconomie in Rotterdam en werkte 25 jaar in de Sales en Marketing. Na zijn studie vertrok hij achtereenvolgens naar Milaan, waar hij bijna 13 jaar heeft gewoond, en Wenen. Daar woonde hij 12 jaar en ontdekte hij niet alleen zijn passie voor Italië, maar ook zijn andere grote passie: het lesgeven op hogescholen aan jonge, gemotiveerde mensen. Dit vond Eric zo mooi dat hij na zijn terugkeer in Nederland vier jaar geleden, besloot full time te gaan lesgeven in de Marketing en Business Strategie op de Hanzehogeschool in Groningen. Eric Voerman is ook bestuurslid van Dante Groningen. De vergoeding voor zijn lezing zal hij doneren voor de restauratie van de 17de eeuwse Orsinifontein in het door een aardbeving getroffen Amatrice.