Italia

Harry van der Meer – Muziek tijdens de Renaissance in Italië

Woensdag 18 januari 2017, aanvang 20.15 uur.

Emily de Klerk

Harry van der Meer studeerde viool en schoolmuziek aan het Kon. Conservatorium te Den Haag en orkestdirectie bij Louis Stotijn. Hij is werkzaam als violist, dirigent (o.a. bij het Strijkorkest van het Hofstads Jeugd Orkest) en docent. Daarnaast geeft hij cursussen en lezingen op het gebied van de muziekgeschiedenis.

 

In hoeverre is de muziek in de Renaissance-periode echt Italiaans?

Zeer grote delen van Europa, waaronder Italië, stonden onder controle van de Habsburgers en verwanten. De Nederlanden, waaronder ook Vlaanderen, waren ook een onderdeel van dit keizerrijk. Tijdens deze lezing zullen we zien dat de muzikale ontwikkelingen in dit gebied van grote invloed zijn geweest op de Italiaanse muziek. Ook de aanwezigheid van Fransen (in het gebied rond Florence bijvoorbeeld) en de Spaanse muziek zijn van grote invloed geweest. We kunnen concluderen dat, zeker in de eerste helft van de Renaissance-periode, de Italiaanse muziek een smeltkroes is geweest van de Nederlandse, Duitse, Engelse, Franse en Spaanse “import”. Uiteindelijk zal dit toch gaan resulteren in een typisch Italiaanse stijl: het madrigaal, een zeer uitbundige, soms zelfs verpletterende muzikale vorm. Hoe dat precies in zijn werk is gegaan wordt aan de hand van vele luistervoorbeelden uitgelegd.

Stefano Giani – Impressionisme op z’n Italiaans: Giovanni Fattori en de Macchiaioli

NOTA BENE: lezing is in het Italiaans
 

Woensdag 15 februari 2017, aanvang 20.15 uur.

Stefano Giani is kunsthistoricus. Hij is geboren in Milaan, waar hij met een scriptie over de 16e eeuwse Venetiaanse schilder Lorenzo Lotto cum laude afstudeerde. Daarna heeft Stefano Giani jarenlang ervaring opgedaan met wetenschappelijk onderzoek en het geven van lezingen en cursussen op kunsthistorisch gebied. Zijn publicaties zijn onder andere verschenen in Arte lombarda, Venezia Cinquecento en de Nederlandse Incontri. Stefano Giani heeft onder meer samen gewerkt met de Accademia Carrara in Bergamo, de National Gallery of Art in Washington, het Van Gogh Museum en de Vrije Academie in Amsterdam en de Volksuniversiteit in Amstelveen. Geïnspireerd door tekeningen en gravures van antieke kunstvoorwerpen van tijdgenoten vertrok de Haarlemse kunstenaar Hendrick Goltzius (1558-1617) in 1590 naar Rome, waar hij zich vlijtig toelegde op natekenen van de belangrijkste antieke beelden. We zijn over deze reis relatief goed geïnformeerd doordat Karel van Mander in zijn Levens erover heeft geschreven. In de lezing worden de achtergronden van de belangstelling voor de antieke beelden die in die tijd in Rome bekend waren, toegelicht en de tekeningen die Goltzius op die reis heeft gemaakt, worden uitgebreid besproken.

 

Het (in Nederland) meestal onbekende verhaal van de Macchiaioli (te vertalen in de weinig vleiende 'Vlekkerigen') draait om de figuur van Giovanni Fattori en een aantal 'kleinere' meesters, onder andere Silvestro Lega en Telemaco Signorini. Zelfs enkele jaren vóór de opkomst van Edouard Manet en de zijnen in het Parijse kunstscène, wisten Fattori, Lega en Signorini de moderne landschapschilderkunst van hun eigen tijd - Camille Corot en de Barbizon-School - te combineren met de Italiaanse schildersconventies. Hoewel hun resultaten eigenlijk beter in het 19e eeuwse Realisme passen (bijvoorbeeld de Haagse School in Nederland) dan in het Franse Impressionisme, verdient het innovatieve karakter van de Macchiaioli, zeker gezien de in vele opzichten traditionele Italiaanse kunstwereld, de vergelijking met hun beroemdere Franse tijdgenoten.

Saskia Balmaekers – Ontdek Dantes Inferno in Florence!

Woensdag 15 maart 2017, aanvang 20.15 uur.

Saskia Balmaekers (1980) is een van Nederlands grootste Italiëkenners en sinds haar studie Italiaans helemaal thuis in Florence. Op www.ciaotutti.nl, het grootste Nederlandstalige Italiëblog, bericht ze dagelijks over Italië. Daarnaast schreef ze een aantal boeken over Italië, waaronder ‘De geheimen van Inferno’. Op dit moment werkt ze aan een nieuw boek over Rome.

Benieuwd naar Dantes Inferno? Saskia Balmaekers, bekend van Ciaotutti.nl, neemt ons mee naar Florence, de geboortestad van Dante. Welke sporen zijn er in Florence terug te vinden van het meesterwerk van Dante Alighieri en van de grote dichter zelf?
Geniet van een spectaculaire tocht door de renaissancestad, met volop aandacht voor Dante, duivels, demonen en meer…

Voordracht met muziek van de novellen van Luigi Pirandello door de bekende acteur Joop Keesmaat.

Woensdag 19 april 2017, aanvang 20.15 uur.

PIRANDELLO WAAR-SCHIJN-LIJK
in 2017 zal het 150 jaar geleden zijn dat Nobel-prijswinnaar Luigi Pirandello geboren werd op de plek Kaos.

Hij schreef over zijn geboorte:

In een juninacht viel ik als een vuurvliegje neer onder een grote eenzame pijnboom
en een gebied met Saraceense olijfbomen, aan de rand van een hoogvlakte van
een soort blauwe leem, die zich boven de Afrikaanse zee verheft. Je weet toch
hoe het met vuurvliegjes is. De nacht schijnt zijn donker voor hen nog te verdiepen,
als ze, god weet waarheen vliegend, nu hier dan daar even hun zwakke groene geflakker
laten zien. Steeds weer valt er een naar beneden, en dan ziet je hoe het, op de grond, net
nog even opvlamt als van heel ver weg.
Zo ben ik naar beneden gevallen in die juninacht...

In de voorstelling van acteur Joop Keesmaat staan de verhalen van Pirandello centraal. Ze zijn te vinden in de ‘Novellen voor een jaar’ (uit de schitterende 16-delige Nederlandse uitgave van Coppens & Frenks). Keesmaat leest een aantal verhalen van Pirandello voor. Hij begeleidt de verhalen met door hemzelf gekozen muziek.
Zo mysterieus als de titel klinkt, zo hebben ook de verhalen van Pirandello iets ongrijpbaars wat voortkomt uit zijn opvatting van het leven. Iets daarvan liet hij al zien in een gedicht dat deel uitmaakte van zijn eerste bundel in 1889 (hij was toen 22 jaar).

Ecco la folla. – Chierici e beoni, / giovani e vecchi, femine ed ostieri, / soldati, rivenduglioli, accattoni, / voi nati d’ozio e di lascivia, serî / uomini no, ma pance, lieti amanti, / bottegaj, vetturini, gazzettieri, / voi vagheggini, anzi stoffe ambulanti, / donne vendute da l’inceder franco, / goffe nutrici, e voi dame eleganti, / quale strano spettacolo a lo stanco / di rimirar, non sazio, occhio offerte / così male accozzate in largo branco. / Oh viaggio curioso de le vite / sciocche d’innumerabili mortali! / Oh per le vie de le città spedite // che retata di drammi originali!…

Daar gaat de mensheid: - Dronkaards en prelaten,
Kinderen, grijsaards, vrouwen, herbergiers,
Straatventers, journalisten en soldaten,
Geteeld in vadzige ontucht, winkeliers
En ernstige, nee, opgeblazen heren,
Verliefde paartjes, bedelaars, koetsiers,
Charmeurs of liever: wandelende kleren,
Vrouwen voor ieder die maar wil te koop
En sjieke dames naast een struise deern,
Het lijkt een schouwspel met een vreemd verloop,
Vermoeiend voor het oog maar boeiend tevens,
Een wonderlijk verwarde grote hoop.
O wat een zotte reis maken de levens
Van al die mensen, wat een dwaas geheel -
De straten van de stad zijn vol gegevens,
Schep ze maar op: spiksplinternieuw toneel!

Lees verder

De verhalen van Pirandello en zijn kijk op de werkelijkheid

De mensen die Pirandello in zijn verhalen beschrijft, moeten niet zozeer als komische en belachelijke figuren beschouwd worden, als wel als personages die een lachen bij je oproepen, dat je, na een moment van reflectie, vergaat en verkeert in het tegendeel.
Dat komt geheel en al overeen met een opvatting over het wezen van humor als interpretatie van de werkelijkheid, die hij als volgt exemplarisch omschreven en uitgelegd heeft:

“Ik zie een oude mevrouw, met geverfd haar dat helemaal vettig is door een of andere afschuwelijke pomade, die zich ook nog eens lachwekkend opgemaakt heeft en zich in jeugdige kleren uitgedost heeft. Ik begin te lachen. Ik “neem waar” dat deze oude vrouw het tegendeel is van wat een eerbedwaardige dame zou moeten zijn. Dat wekt in eerste instantie en oppervlakkig gezien een komische indruk.. Het komische zit ‘m in “de waarneming van het contrast”.
Maar als ik daar nu verder over begin na te denken (reflecteer) en bedenk dat die oude vrouw het misschien niet leuk vindt om zich zo op te doffen als een papegaai, ja, er misschien onder lijdt en het alleen maar doet omdat het haar zo alleen lukt, op een treurige (vernederende) manier, zichzelf bedriegend door rimpels en grijze haren te verbergen, om haar veel jongere man voor zichzelf te behouden, dan kan ik niet meer lachen als eerst. Ik kan het niet meer omdat de reflectie me verder heeft gebracht dan die eerste gewaarwording, beter gezegd: me tot een ander inzicht heeft gebracht: van de eerste waarneming van het contrast tot dit gevoel voor het contrast. En dat bepaalt nu het verschil tussen wat komisch en humoristisch is."

Heel kort samengevat: Pirandello’s werk gaat over schijn en werkelijkheid, de illusie van het bestaan, over de maskers die wij dragen en daartegenover het naakte leven.

 

Stichting Luigi Pirandello

De stichting Luigi Pirandello is opgericht in 2004 en heeft in de ruim 10 achter ons liggende jaren veel aandacht besteed aan en gevraagd voor Pirandello, zijn werk en de Italiaanse en Siciliaanse cultuur waar hij deel van uitmaakt(e). Dat heeft ze gedaan door een aantal festivals te organiseren (voor zowel volwassenen als jeugd), waarin bijna alle facetten van kunst aan bod kwamen, door losstaande activiteiten als filmweken, conferenties en debatten te laten plaatsvinden, en door in Nederland onbekend werk van of over hem te vertalen en uit te laten geven. Dit jaar wil ze graag aandacht schenken aan het feit dat Luigi Pirandello 150 jaar geboren werd. Dit optreden van Joop Keesmaat is één van onze activiteiten dit jaar..

Voor méér informatie:
www.pirandello-nederland.nl
Info over Joop Keesmaat.